यो हेलो सरकारका गुनासो अध्ययन गर्ने प्रारम्भिक प्रस्तावको सार हो। सार्वजनिक रूपमा उपलब्ध २७९ अभिलेख हेरेर धेरै गुनासोको विवरण गोपनीयता जोगाउँदै अध्ययन गर्न पाए सार्वजनिक सेवाका कमजोरी र सुधारका सम्भावना कसरी देखिन्छन् भन्ने प्रस्तुत गरिएको छ।
प्रस्तावको विषय
हेलो सरकारमा नागरिकले सार्वजनिक निकायबारे गुनासो, सुझाव र जिज्ञासा पठाउँछन्। यसको सार्वजनिक तथ्याङ्क पृष्ठमा १ लाख १३ हजारभन्दा बढी गुनासो दर्ता भएको देखिन्छ। तर खुला रूपमा उपलब्ध सूचना प्रायः कुल सङ्ख्यामा सीमित छ। व्यक्तिको पहिचान सुरक्षित राखेर प्रत्येक गुनासोको अभिलेख अध्ययन गर्न पाए सेवा सुधारका लागि बढी उपयोगी जानकारी पाइन्छ भन्ने प्रस्तावको मुख्य विचार हो।
सार्वजनिक नमुनाबाट देशभरिका गुनासोबारे ठोस निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन। तर यसले हरेक अभिलेखमा के जानकारी हुन्छ र त्यसबाट के बुझ्न सकिन्छ भन्ने देखाउँछ: गुनासोको विषय, आएको माध्यम, जिम्मेवार कार्यालय, अवस्था, मिति, कारबाहीको क्रम र सार्वजनिक जवाफ।
यसको महत्त्व
एउटा गुनासोले एक नागरिकको समस्या देखाउँछ। धेरै गुनासो सँगै हेर्दा कुन सेवा बारम्बार अड्किन्छ, गुनासो कति पटक एक कार्यालयबाट अर्कोमा पठाइन्छ र ‘समाधान भयो’ भनिएको विषयमा साँच्चै काम भयो कि भएन भन्ने बुझ्न सकिन्छ।
- नागरिक प्राथमिकता: दोहोरिने विषयबाट नागरिकले सरकारले सबैभन्दा पहिले के सुधारोस् भन्ने बुझ्न सकिन्छ।
- सेवाका अवरोध: कारबाहीको क्रमबाट ढिलाइ, बारम्बार अर्को कार्यालयमा पठाउने प्रवृत्ति र कमजोर अनुगमन पहिचान गर्न सकिन्छ।
- पूर्वसूचना: सडक, मूल्य, पानी, स्वास्थ्य, यातायात वा कागजातसम्बन्धी गुनासो अचानक बढे नयाँ समस्या सुरु भएको सङ्केत हुन सक्छ।
- सही कार्यालयमा पुर्याउने: पहिलेका मिल्दाजुल्दा गुनासो हेरेर प्रविधिले कुन कार्यालयले नयाँ गुनासो हेर्नुपर्छ र किन भन्ने सुझाव दिन सक्छ।
- सार्वजनिक भरोसा: कसैको पहिचान नखुल्ने गरी तयार गरिएको तथ्याङ्क पृष्ठले सरकारले कस्ता गुनासो पाउँछ, कहाँ पठाउँछ र कसरी समाधान गर्छ भन्ने देखाउन सक्छ।
२७९ अभिलेखको नमुनाले के देखाउँछ?
नमुनामा सडक, यातायात, स्थानीय सेवा, मूल्य, स्वास्थ्य, पानी, सरसफाइ, रोजगारी, शिक्षा र कागजातसँग जोडिएका दैनिक समस्या देखिन्छन्। नागरिकले वेबसाइट, नागरिक एप, सामाजिक सञ्जाल, फोन, इमेल र कार्यालयमा बुझाएको निवेदनबाट गुनासो गरेका छन्।
नमुना सानो भएकाले यसबाट कुन कार्यालय राम्रो वा नराम्रो भनेर निर्णय गर्न मिल्दैन। तर सबै अभिलेख उपलब्ध भए गुनासोको विषय, कार्यालय, स्थान, गम्भीरता, अवस्था र समयका आधारमा सेवा कहाँ सुधार्नुपर्छ भन्ने तुलना गर्न सकिन्छ।
सबै गुनासो अध्ययन गर्न पाए के गर्ने?
यसका लागि हेलो सरकारका सबै अभिलेखमा गोपनीयता जोगिने गरी पहुँच चाहिन्छ। विश्लेषणअघि नाम वा अन्य पहिचान खुल्ने विवरण हटाउन वा पहिचान नखुल्ने सङ्केतमा बदल्न सकिन्छ। त्यसपछि समग्र प्रवृत्ति, पहिचान नखुल्ने उदाहरण र नीति बनाउन उपयोगी सूचकमा ध्यान दिइनेछ।
- गुनासोको विषय छुट्याउने: नेपाली, अङ्ग्रेजी वा अङ्ग्रेजी अक्षरमा लेखिएको नेपाली गुनासो कुन विषयको हो भनेर छुट्याउने र नतिजा जाँच्न सकिने विधि।
- सार्वजनिक तथ्याङ्क पृष्ठ: विषय, कार्यालय, माध्यम, समय र जवाफको चरणअनुसार गुनासोको प्रवृत्ति देखाउने प्रारूप।
- सही कार्यालयको सुझाव: गुनासो हेर्ने जिम्मेवार कार्यालय र त्यसको कारण स्पष्ट रूपमा देखाउने विधि।
- जवाफपछि के भयो भनेर जाँच्ने: गुनासो अर्को कार्यालयमा पठाइयो मात्र कि निरीक्षण, मर्मत, भुक्तानी वा कागजात जारी गर्ने काम पनि भयो भन्ने छुट्याउने।
- सुधारका सुझाव र शोधपत्र: प्राप्त तथ्यका आधारमा सार्वजनिक सुझाव र विशेषज्ञद्वारा समीक्षा गरिने अनुसन्धान तयार गर्ने।
मुख्य विचार
हेलो सरकारका सबै गुनासो सुरक्षित रूपमा अध्ययन गर्न पाए तिनलाई सङ्कलन गर्ने कामभन्दा अघि बढ्न सकिन्छ। नागरिकको पहिचान जोगाउँदै ती अभिलेखले गुनासो सही कार्यालयमा छिटो पुर्याउन, बारम्बार देखिने समस्या चिन्न र सेवा सुधारका निर्णय लिन सहयोग गर्न सक्छन्।